ลักษณะคำประพันธ์

โครงสร้างการแต่งและหน้าที่ของคำประพันธ์แต่ละชนิด

รูปแบบการแต่ง

แต่ละตอนขึ้นต้นด้วย โคลงสี่สุภาพ 1 บท แล้วตามด้วย กาพย์ยานี 11 จำนวนไม่จำกัด โดยเนื้อความของกาพย์คล้อยตามและขยายความจากโคลงบทนำ

เมื่อเริ่มตอนใหม่ เช่น จากชมเรือไปชมปลา จะขึ้นต้นด้วยโคลงสี่สุภาพใหม่อีก 1 บท แล้วจึงตามด้วยกาพย์ยานี 11

มีข้อบังคับเรื่องสัมผัส คำเอก 7 ตำแหน่ง และคำโท 4 ตำแหน่ง อาจใช้คำตายแทนคำเอก หรือใช้คำเอกโทษและคำโทโทษตามหลักฉันทลักษณ์

1 บทมี 2 บาท บาทละ 2 วรรค วรรคหน้ามี 5 พยางค์ และวรรคหลังมี 6 พยางค์ รวมเป็น 11 พยางค์ต่อบาท

เหตุผลที่เหมาะกับการเห่เรือ: จังหวะของกาพย์ยานี 11 กระชับ สม่ำเสมอ และเอื้อต่อการขับร้องกำกับฝีพายให้เคลื่อนพายพร้อมกัน

เห่เรือหลวง ใช้ในพระราชพิธี และ เห่เรือเล่น ใช้ในการเล่นเรือหรือเที่ยวเตร่

มี 3 แบบ ได้แก่ สวะเห่ ช้าลวะเห่ และมูลเห่ ใช้ต่างช่วงและต่างจังหวะในการเคลื่อนกระบวนเรือ

ไฟล์อธิบายทั้งระบบแบ่งคืนเป็น 3 ยาม ยามละ 4 ชั่วโมง และระบบแบ่งเป็น 4 ยาม ยามละ 3 ชั่วโมง