วิเคราะห์คุณค่า

เด่นด้านการพรรณนา การสร้างจินตภาพ การสะท้อนอารมณ์ และการใช้เสียงสัมผัส ทำให้ทั้งภาพกระบวนเรือและความรู้สึกส่วนตัวของกวีมีชีวิตชีวา

เลือกคำที่มีความหมายเด่นชัด ไพเราะ และเกิดสัมผัสทั้งภายในวรรค ระหว่างวรรค และระหว่างบท ช่วยให้เหมาะแก่การขับเห่

สัทพจน์ ใช้คำเลียนเสียงเพื่อสร้างบรรยากาศ • อุปมา เปรียบเรือและสิ่งที่พบเห็นให้เด่นชัด • อุปลักษณ์ เปรียบตรง • สัญลักษณ์ ใช้สิ่งหนึ่งแทนความหมายอีกสิ่งหนึ่ง

เล่นคำจากชื่อสัตว์และธรรมชาติ เช่น นวลจันทร์ แก้มช้ำ ปลาสร้อย และใช้คำซ้ำ เช่น “เรื่อยเรื่อย” หรือ “ช้ำช้ำ” เพื่อเน้นจังหวะและอารมณ์

ธรรมชาติทุกชนิดถูกเชื่อมกับหญิงคนรัก ทำให้การชมสิ่งภายนอกกลายเป็นการเปิดเผยความรู้สึกภายในอย่างแยบคาย

สะท้อนการคมนาคมทางน้ำ การแต่งกาย การไว้ทรงผม การตีฆ้องหรือกลองบอกเวลา และงานฝีมือของหญิงไทย

โขนเรือเป็นงานประติมากรรมรูปสัตว์จริงและสัตว์ในจินตนาการ ส่วนการขับเห่ การเป่าปี่ และการใช้ไม้เส้ากำกับจังหวะสะท้อนสังคีตศิลป์และราชประเพณี

บางตอนอธิบายความพลัดพรากและความทุกข์ว่าอาจเกิดจากเวรกรรม แสดงโลกทัศน์และความเชื่อของคนในสังคมสมัยนั้น